Bipolar Bozukluk Nedir? Bipolar Bozukluk Tedavisi, Belirtileri, Nedenleri

bipolar bozukluk tedavisi ve teşhisi

Bipolar bozukluk gerçekleri

  • Daha önceleri manik depresyon olarak adlandırılan bipolar bozukluk, en az bir mani epizoduyla birlikte ruh hali değişimlerini içeren bir durumdur ve ayrıca tekrarlayan depresyon ataklarını da içerebilir.
  • Bipolar bozukluk, dünya üzerinde 80 milyona yakın insanı etkiler ve dünya çapında engelliliğin beşinci önde gelen nedenidir.
  • Bipolar bozukluğu olan kişilerde intihar oranı, genel halktan 60 kat daha fazladır.
  • Bipolar bozukluk 100 yıldan daha uzun bir süre önce Emil Kraeplin tarafından kavramsallaştırıldı, ancak semptomları ilk olarak MS 200 kadar uzun bir süre önce tanımlandı.
  • Bipolar bozukluğun, semptomların şiddetine göre bipolar I ve bipolar II bozukluğu da dahil olmak üzere birçok türü vardır ve atakların süresine ve sıklığına göre karma veya hızlı döngü şeklinde tanımlanabilir.
  • Diğer birçok akıl hastalığında olduğu gibi, bipolar bozukluk da genetik olarak bir nesilden diğerine doğrudan geçmez, ancak karmaşık bir genetik, psikolojik ve çevresel risk faktörlerine bağlı olduğu düşünülmektedir.
  • Bipolar bozukluğu olan ergenin, ruh halindeki hızlı değişikliklerle birlikte depresyon ve karma dönemler geçirme olasılığı daha yüksektir.
  • Kadınlarda bipolar bozukluğun semptomları, erkeklerde ki semptomlara kıyasla daha fazla depresyon ve anksiyetenin yanı sıra hızlı döngülü bir durum içerir.
  • Bir kişinin bipolar bozukluğa sahip olduğunu kesin olarak belirleyen bir test olmadığı için, sağlık uzmanları bu sendromu fiziksel ve zihinsel sağlık değerlendirmelerinin yanı sıra kapsamlı tıbbi, aile ve zihinsel sağlık bilgileri toplayarak teşhis eder.
  • Bipolar bozukluğun ilaçlarla tedavisi, halihazırda var olan mani veya depresyon semptomlarını hafifletme ve semptomların geri dönmesini önleme eğilimindedir.
  • Konuşma terapisi (psikoterapi), bipolar bozukluğu olan kişilerin mümkün olan en yüksek işlevsellik düzeyine ulaşmalarına yardımcı olmanın önemli bir parçasıdır.
  • Sağlık uzmanları, hamile veya emziren bipolar bozukluk hastalarını tedavi ederken, bu bozukluğu tedavi etmek için kullanılan ilaçların oluşturabileceği riskleri en aza indirirken, kişinin istikrarlı ruh halini ve davranışını koruma ihtiyacını dengelemeye büyük özen gösterir.

Bipolar bozukluk nedir?

Eskiden manik depresyon olarak adlandırılan bipolar bozukluk, özellikle duygu-durum bozukluklarından sayılan bir akıl hastalığıdır. Şiddetli ruh hali değişimleri, en az bir mani dönemi ile karakterizedir ve tekrarlayan depresyon dönemlerini içerebilir. Bu hastalık, dünyada yetişkinlerin %1’inden fazlasını, 80 milyona yakın insanı etkilemektedir. Bipolar bozuklukla ilgili bazı gerçekler ve istatistikler şunlardır:

  • Bipolar bozukluk, dünya çapında engelliliğin beşinci önde gelen nedenidir.
  • Bipolar bozukluk, dünya çapında ölüm veya sakatlık nedeniyle kaybedilen yılların dokuzuncu önde gelen nedenidir.
  • Bipolar bozukluğu olanların intihar etme oranları genel popülasyondan 60 kat fazladır.
  • Alkol veya başka bir madde kullanım bozukluğundan da muzdarip olan bipolar bozukluk hastaları dışında, genel nüfusa kıyasla bipolar bozukluğu olan kişilerde şiddet içeren suçlara katılımda bir artış yok gibi görünmektedir.
  • Bipolar bozukluğu olan kişilerde, alkolizm gibi madde bağımlılığı ve diğer akıl sağlığı sorunları yaşama riski daha yüksektir.
  • Bipolar bozuklukla birlikte bazı ağrı ve nörolojik ve genetik bozukluklar da dahil olmak üzere bir dizi tıbbi sorun ortaya çıkma eğilimindedir.
  • Erkekler, kadınlara kıyasla daha erken bipolar bozukluk geliştirebilir.
  • Siyahlara da bazen beyazlara kıyasla daha sık bipolar bozukluk teşhisi konur.
bipolar bozukluk

Bipolar bozukluğun tarihçesi nedir?

Bipolar bozukluk, 100 yıldan uzun bir süre önce Emil Kraeplin tarafından resmi olarak kavramsallaştırıldı ve o sırada bunu manik-depresif, delilik olarak tanımladı. Bununla birlikte, günümüzde manik olduğu anlaşılan semptomlarla dönüşümlü depresyonu içeren duygu-durum sorunları, tarihte MS 200 yılları gibi uzun bir süre önce referans alınmıştır. 19. yüzyılda, bu hastalığa iki fazlı hastalık, döngüsel delilik ve çift biçimli delilik gibi terimlerle atıfta bulunulmuştur. Bu hastalık için bu tür olumsuz terminolojiye rağmen, bipolar bozukluğun bazı bireylerde önemli başarı ile ilişkili olduğu da bilinmektedir. Birçok tarihi şahsiyet ve şu anda başarılı olan insanlar bu rahatsızlıktan muzdariptir, bu nedenle yaratıcılıkları ve başarıları bu rahatsızlığın mevcut hastaları için bir ilham kaynağı olabilir.

Bipolar bozukluk türleri nelerdir?

Bipolar bozukluğun, bipolar I ve bipolar II bozukluğu da dahil olmak üzere bir dizi türü vardır. Duygu-durum dalgalanmalarının ne kadar hızlı gerçekleştiğine bağlı olarak, bipolar bozukluk epizodları, karma (tanı için gereken normal süreden daha az süren duygudurum bozukluğu dönemleri) özelliklere sahip veya hızlı döngülü (dört veya daha fazla duygu-durum bozukluğu dönemi) olarak da tanımlanabilir). Bipolar bozukluğu olan kişilerin yaklaşık beşte ikisi, yaşamları boyunca en az bir hızlı döngü dönemine sahiptir. Hastalığın her türü ve süresi için, hasta okulda, işte, sosyal veya başka bir şekilde toplumdaki işleyişiyle ilgili önemli sorunlar yaşar, hastaneye yatmaya ihtiyaç duyabilir veya psikotik semptomlar (örneğin, sanrılar veya halüsinasyonlar) olabilir. Bipolar I bozukluğunun teşhisi, bireyin en az bir manik dönem geçirmesini gerektirir, ancak majör depresyon öyküsü gerektirmez. Bipolar II bozukluğu, kişi en az bir majör depresyon dönemi ve en az bir hipomani dönemi (daha hafif bir mani şekli) yaşadıysa teşhis edilir. Siklotimik bozukluk, yetişkinlerde en az iki yıllık bir dönem veya çocuklarda ve ergenlerde bir yıllık bir dönemle, tam majör depresif, manik olmaya uygun olmayan depresyon belirtileri ve hipomanik belirtiler dönemleri ile karakterizedir.

Karma özellikler, bir manik dönemin en az üç semptomundan muzdaripken, aynı zamanda bir manik epizod veya bir majör depresif dönem için tam tanı ölçütlerini karşılarken aynı zamanda bir manik veya hipomanik dönemin en az üç semptomundan muzdarip olarak tanımlanır . Her yıl önemli, zayıflatıcı mevsimsel ruh hali değişikliklerinden muzdarip insanlar, bipolar bozukluğunda mevsimsel bir örüntüye sahip olarak sınıflandırılabilir.

Yetişkinlerde, gençlerde ve çocuklarda bipolar bozukluk belirtileri nelerdir?

Bir kişiye bipolar bozukluk tanısına hak konulabilmesi için en az bir manik dönem geçirmesi gerekir. Maninin özellikleri en az bir hafta sürmelidir (karma özelliklerin bir parçası olmadığı sürece) ve şunları içermelidir:

  • Aşırı keyifli veya sinirli ruh hali,
  • Yarış düşünceleri,
  • Hızlı, aşırı ve çılgınca konuşma,
  • Uyku ihtiyacının azalması,
  • Görkemli fikirler,
  • Teğetsel konuşma (sürekli olarak konuşma konularını pek alakalı olmayan konularla değiştirme);
  • Hedeflenen aktiviteye karşı huzursuzluk,
  • Dürtüsellik, yetersiz muhakeme veya riskli faaliyetlerde bulunma (sürekli harcama, rastgele cinsel ilişki veya aşırı seks arzusu gibi).

Çocuklukta veya ergenlikte erken başlangıçlı bipolar bozukluğun manik döneminin semptomları, yetişkinlerde görülen geniş, aşırı yüksek ruh halinin aksine, öfke ve saldırganlık patlamalarını ve ayrıca sinirliliği içerir. Bipolar bozukluğu olan ergenin, ruh halindeki hızlı değişikliklerle birlikte depresyon ve karma dönemler sergilemesi daha olasıdır. Gençlerde ve çocuklarda bipolar bozukluk semptomlarının yetişkinlere göre farklılıklarına rağmen, belirli türde pediatrik bipolar bozukluk teşhisi konan birçok kişi bu semptomları yetişkin olarak yaşamaya devam eder.

Kadınlarda bipolar bozukluğun semptomları, erkeklerdeki semptomlara kıyasla daha fazla depresyon ve anksiyete ve hızlı bir döngü durumu içerme eğilimindedir ve bipolar bozukluğu olan erkekler, duygu-durum bozukluğu olan kadınlara kıyasla alkol veya başka bir madde kullanım bozukluğuna sahip olma riski daha fazladır. Kadınlarda bipolar bozukluk hastaları, erkeklere kıyasla tiroid hastalığı veya obeziteye daha yatkındır.

Bipolar bozukluk tanısı için majör bir depresif dönem gerekmese de, bu tür epizodlar sıklıkla manik ataklarla dönüşümlü olarak gerçekleşir. Aslında, kalıcı üzüntü, bipolar bozukluğu olan birçok insanda maniden daha sık ortaya çıkma eğilimindedir.

bipolar bozukluk neden olur

Depresif epizodların (bipolar depresyon) özellikleri, aşağıdaki semptomların bir kısmını içerir:

  • Sürekli depresif veya huzursuz ruh hali,
  • Endişe duyguları,
  • Sık ağlama, aktivitelerden zevk alamama,
  • Önceden zevkli gelen faaliyetlere ilgi kaybı,
  • İlgisizlik, düşük motivasyon,
  • İştah artışı veya azalması, kilo kaybı veya kilo alımı, uykuya dalma güçlüğü,
  • Aşırı uyku hali, ajitasyon veya aktivite eksikliği,
  • Yorgunluk/düşük enerji,
  • Değersiz hissetme,
  • konsantrasyon eksikliği,
  • Aktivite ve düşüncede yavaşlık,
  • Uygunsuz suçluluk duyguları; umutsuzluk; ölüm düşünceleri, kendine zarar verme veya intihar düşünceleri, planları veya eylemleri.

Bipolar bozukluğun nedenleri ve risk faktörleri nelerdir?

Bipolar bozukluk hakkında sıkça sorulan bir soru, kalıtsal olup olmadığıdır. Diğer birçok zihinsel bozuklukta olduğu gibi, bipolar bozukluk da genetik olarak bir nesilden diğerine doğrudan geçmez. Aksine, karmaşık bir genetik, psikolojik ve çevresel güvenlik açıkları grubunun sonucudur. Genetik olarak, bipolar bozukluk ve şizofreninin pek çok ortak noktası vardır, çünkü iki bozukluk da aynı risk genlerinden bazılarını paylaşır. Bununla birlikte, her iki hastalığın da benzersiz olan bazı genetik risk faktörleri vardır.

Anksiyete ve davranış bozuklukları gibi diğer akıl sağlığı bozuklukları, bipolar bozukluk geliştirme olasılığını artırabilir.

Stresin bipolar bozukluk da dahil olmak üzere çoğu zihinsel sağlık durumunun gelişimine önemli bir katkıda bulunduğu bulunmuştur. Benzer stres düzeylerine sahip kişiler, milliyet, ırk veya sosyoekonomik statüden bağımsız olarak bipolar bozukluk geliştirmeye eşit derecede yatkındır.

Sağlık uzmanları bipolar bozukluğu teşhis etmek için hangi testleri kullanır?

Hemen hemen tüm akıl sağlığı tanılarında olduğu gibi, birinin bipolar bozukluğu olduğunu kesin olarak değerlendiren tek bir test yoktur. Bu nedenle, psikiyatristler ve klinik psikologlar gibi sağlık hizmeti klinisyenleri, kapsamlı tıbbi, aile ve ruh sağlığı bilgileri toplayarak bu hastalığı teşhis eder. Sağlık uzmanı ayrıca ya bir fizik muayene yapacak ya da bireyin birinci basamak doktorunun bir muayene yapmasını isteyecektir. Tıbbi muayene genellikle kişinin genel sağlığını değerlendirmek ve kişinin öfori, depresyon, ajite depresyon ve nadiren paranoya veya tıbbi bir durumla ilişkili diğer psikoz semptomları gibi zihinsel sağlık semptomlarına sahip olup olmadığını araştırmak için laboratuvar testlerini içerecektir.

Akıl sağlığı semptomları hakkında sorular sorarken, akıl sağlığı uzmanları genellikle bireyin depresyon ve/veya manik bozuklukların yanı sıra anksiyete, kötü madde kullanımı, halüsinasyonlar veya sanrılar ve ayrıca bazı kişilik ve davranış bozukluklarından muzdarip olup olmadığını araştırırlar. Sağlık uzmanları, değerlendirdikleri kişilere bipolar bozukluk ve diğer duygu-durum bozuklukları için bir tarama aracı olarak bir sınav veya kendi kendine test sağlayabilir. Bipolar bozukluğun bazı semptomları başka akıl hastalıklarında da ortaya çıkabileceğinden, ruh sağlığı taraması bireyin bipolar bozukluk, depresif bozukluk veya siklotimi ile ilişkili daha az şiddetli depresyon ve hipomani semptomlarından muzdarip olup olmadığını belirlemek içindir. Değerlendirme ayrıca panik bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu veya travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) gibi bir anksiyete bozukluğunun yanı sıra bipolar bozukluğu olan kişinin şizofreni, şizoaffektif bozukluk ve diğer psikotik bozukluklar gibi diğer akıl hastalıklarından muzdarip olup olmadığını da tarayacaktır. Psikotik bozukluk, borderline kişilik bozukluğu veya çoklu kişilik bozukluğu (MPD) gibi davranış, ruh hali veya düşüncede ani değişikliklerle ilişkili herhangi bir bozukluğu bipolar bozukluktan ayırt etmek özellikle zor olabilir. Kişinin mevcut duygusal durumunu değerlendirmek için sağlık çalışanları da ruhsal durum muayenesi yapar.

Bipolar bozukluk ile hangi hastalıklar bir arada bulunur?

Bipolar bozuklukla birlikte ortaya çıkabilecek ruhsal hastalıkların varlığının saptanması, tanıya uygun tedavinin sağlanmasının yanı sıra sonuçların iyileştirilmesinde önemlidir. Örneğin, bipolar bozukluğu olan kişiler, özellikle kendine zarar verme ataklarına girdikten sonra intihar etme riski altındadır. Bu nedenle ruh sağlığı uzmanları, bipolar bozukluğu olan kişinin kendisine veya başkalarına zarar vermeyi düşündüğüne dair herhangi bir uyarı işareti olup olmadığını dikkatle değerlendirecektir. Alkol veya madde bağımlılığı sorunları veya borderline kişilik bozukluğuna ek olarak bu durumdan muzdarip kişiler de intihar etme riski altındadır. Bipolar bozukluğu olan kişilerde panik bozukluğu, fobiler, yaygın anksiyete bozukluğu veya obsesif kompulsif bozukluk (OKB) gibi bir anksiyete bozukluğuna sahip olma riski daha yüksektir. Migren baş ağrıları gibi ağrı bozuklukları, multipl skleroz gibi nörolojik problemler ve velokardiyofasiyal sendrom gibi genetik bozukluklar da dahil olmak üzere bir dizi tıbbi problem bipolar bozuklukla birlikte ortaya çıkma eğilimindedir.

bipolar bozukluk teşhisi

Bipolar bozukluk için ilaç ve tedaviler nelerdir? Bipolar bozukluk için ev ilaçları veya alternatif tedaviler var mı?

Bipolar bozukluktan veya herhangi bir tıbbi veya başka akıl hastalığından mustarip olan birçok insan, anlaşılır bir şekilde, tedavinin en iyi sonucunu elde etmek için kendilerine nasıl yardımcı olabileceklerini merak ediyor. Bipolar bozukluğun tedavisi bulunmamakla birlikte, ilaçlar ve psikoterapiler bu hastalığın tedavisinin temel dayanak noktası olmaya devam etmektedir. Ayrıca, yaşam tarzı iyileştirmeleri bu nüfusa bakım sağlamak için önemli tamamlayıcı önlemler olabilir. Örneğin, aerobik egzersizin, bipolar bozukluk ve diğer zihinsel sağlık sorunları ile ilişkili hafıza ve dikkat etme yeteneği gibi bazı düşünme problemlerini hafifletmeye yardımcı olduğu bulunmuştur. Sarı kantaron gibi bazı ev ilaçları veya alternatif/reçetesiz tedavilerin hafif depresyona yardımcı olduğu bulunmuş olsa da, bunlar manik epizodu tetikleyebilir. Bu tür tedavilerin manik semptomları başarılı bir şekilde tedavi ettiğine dair yeterli kanıt yoktur. Sarı kantaron veya ginkgo biloba gibi bipolar bozukluk için alternatif tıp tedavileri, bipolar bozukluk için standart tedavi olarak kabul edilmese de, bu bozukluk için tedavi gören bazı hasta gruplarının üçte biri bunları kullandığını bildirmektedir.

Bipolar bozukluğu tedavi eden ilaçlar

Tedaviye genel yaklaşım açısından, bipolar bozukluğu olan kişiler, ruh sağlığı uzmanlarından ilaçlar, psikoterapiler ve yaşam tarzı tavsiyeleri şeklinde çeşitli tıbbi müdahaleleri dikkate almalarını bekleyebilirler. Bipolar bozukluğun ilaçlarla tedavisi (psikofarmakoloji) iki yönü ele alınmaktadır: hastalığın manik veya depresif evrelerinin halihazırda var olan semptomlarını hafifletmek ve semptomların geri dönmesini önlemek. Manik ve karma semptomların tedavisinde özellikle etkili olduğu düşünülen antipsikotik ilaçlar arasında olanzapin (Zyprexa), risperidon (Risperdal), ketiapin (Seroquel), ziprasidon (Geodon), aripiprazol (Abilify, Abilify Maintena, Aristrada), paliperidon (Invega), asenapin (Saphris), iloperidon (Fanapt), lurasidon (Latuda) ve brexpiprazol (Rexulti) bulunur. Antipsikotik ilaçlar, nöroleptikler adı verilen bir ilaç grubuna aittir ve diğer birçok psikiyatrik ilaçla karşılaştırıldığında hızlı (bir ila iki hafta içinde) çalışma yeteneğine sahip oldukları bilinmektedir. Bu ilaç grubunda için en sık görülen yan etkiler uyku hali, baş dönmesi ve iştah artışıdır. Artan kan şekeri, yüksek lipid seviyeleri ve bazen prolaktin adı verilen hormon seviyelerinde artış ile ilişkili olabilen kilo alımı da meydana gelebilir. Haloperidol (Haldol), torazin (Klorpromazin) ve tiyoridazin (Mellaril) gibi bu sınıftaki daha eski ilaçların kas sertliğine, titremesine ve çok nadiren kalıcı olabilen koordine olmayan kas seğirmelerine (tardif diskinezi) neden olma olasılığı daha yüksektir. Bakım uzmanları, bu olası yan etkiler için tedavi ettikleri kişileri de uzun vadede uygun şekilde izlerler. Lityum (Lithobid) gibi duygu-durum dengeleyici ilaçların yanı sıra divalproex (Depakote), karbamazepin (Tegretol, Tegretol XR, Equetro, Carbatrol) ve lamotrijin (Lamictal) gibi nöbet önleyici (antikonvülzan) ilaçlar aktif (akut) manik veya karışık dönem semptomlarının yanı sıra bu tür semptomların geri dönmesini önlemede faydalı olabilir. Bu ilaçların çalışması nöroleptik ilaçlara kıyasla biraz daha uzun sürebilir, bazıları (örneğin lityum, divalproeks ve karbamazepin) ilaç kan düzeylerinin izlenmesini gerektirir ve bazıları hamile kadınlar tarafından alındığında doğum kusurlarıyla ilişkilendirilebilir.

Antidepresan ilaçlar, bipolar bozukluğun depresif belirtileri için birincil tıbbi tedavidir. Bu amaç için yaygın olarak reçete edilen antidepresan örnekleri arasında fluoksetin (Prozac), sertralin (Zoloft), paroksetin (Paxil), sitalopram (Celexa), essitalopram (Lexapro), vortioksetin (Trintellix) gibi serotonerjik (seçici serotonin geri alım inhibitörü veya SSRI) ilaçlar) ve vilazodon (Viibryd) bulunur; ayrıca venlafaksin (Effexor), duloksetin (Cymbalta), desvenlafaksin (Pristiq) ve levomilnasipran (Fetzima) gibi kombinasyon serotonerjik/adrenerjik ilaçlar (SNRI’ler) ve bir dopaminerjik antidepresan olan bupropion (Wellbutrin) vardır. Antidepresan ilaçlar bipolar bozukluk tedavisinin temel dayanağı olmaya devam ederken, reçete yazan doktorlar, antidepresanların manik veya manik (hipomanik) bir dönemi veya hızlı duygu-durum döngüsü semptomlarını tetikleme riski olduğundan dikkatli olacaktır .

Manik veya karışık dönem semptomlarını önlemek için ilaç kullanırken, lityum veya lamotrijin (Lamictal) gibi duygu-durum dengeleyici ilaçlar sıklıkla kullanılır. Lityum reçete eden sağlık uzmanları, ilacın terapötik, güvenli bir seviye aralığında olduğundan emin olmak için ilacın kan seviyelerini izler. İlaçla ilişkili olabilecek anormal değişiklikleri hızlı bir şekilde gidermek için diğer vücut sistemlerinin işleyişi sıklıkla izlenir. Olanzapin gibi bir nöroleptik lityum ile birlikte kullanıldığında, nüks semptomları, lityumun tek başına kullanılmasına kıyasla daha uzun süre önlenebilir. Lamotrijin birkaç yan etkiye neden olma eğilimindeyken, uygulayıcılar, tedavi ettikleri kişileri, nadir görülen ancak potansiyel olarak ölümcül bir yan etkinin uyarı işaretleri olabilecek kalıcı ateş, kızarıklık veya boğaz ağrısı semptomları hakkında sorgulama eğilimindedir. Depakote, bu nadir fakat potansiyel olarak tehlikeli yan etki ile de ilişkilidir. Topiramat (Topamax) gibi ilaçlar, bipolar bozukluğu olan, pedofili, cinsel bağımlılık yapan veya cinsel açıdan sapkın olarak kabul edilen kişiler için potansiyel bir tedavi olarak araştırılmaktadır. Okskarbazepin (Trileptal) bazen hem yetişkin hem de pediatrik bipolar bozukluğun ruh hali değişimlerini yönetmek amacıyla birçok kişi tarafından kullanılsa da, etkinliği tartışma konusu olmaya devam etmektedir.

Damgalanmış geçmişine rağmen, elektrokonvülsif terapi (ECT), bipolar bozukluğu şiddetli olan ve psikoterapilere ve bir dizi ilaç denemesine yetersiz yanıt veren kişiler için uygun bir tedavi olabilir. Transmanyetik stimülasyon (TMS), hafif dirençli depresyon tedavisi için ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmıştır ve en azından tedaviye yanıt vermeyen kişilerde bipolar bozukluğun tedavisinde ilaca yardımcı olduğu düşünülmektedir. Ancak henüz bu hastalığın tek başına yeterli bir tedavisi olarak görülmemektedir.

Psikoterapiler

Konuşma terapisi (psikoterapi), bipolar bozuklukla yaşayan bireylerin, hastalıkla günden güne ve uzun vadede başa çıkma yollarını geliştirerek, mümkün olan en yüksek işlevsellik düzeyine ulaşmalarına yardımcı olmanın önemli bir parçasıdır. Bu nedenle bu müdahaleler, bazıları tarafından bipolar bozukluğu olan kişiler için mesleki terapi biçimleri olarak görülmektedir. Psikoterapi, ilaçsız tedavi almayı tercih eden bipolar bozukluğu olan kişileri de ilgilendirebilir. İlaçlar, belirgin semptomların hafifletilmesinde ve önlenmesinde oldukça yardımcı olabilirken, bu hastalığa sahip kişinin işte, evde ve ilişkilerinde nasıl işlev gördüğü konusunda önemli bir rol oynayabilecek birçok karmaşık sosyal ve psikolojik sorunu ele almazlar. Bipolar bozukluğu olan kişilerin yaklaşık %60’ı ilaçlarının %30’dan azını reçete edildiği şekilde aldığından, tedaviye uyumu artırabilecek veya bu popülasyondaki bireylerin sağlığını geliştirebilecek her türlü destek değerlidir.

Bipolar bozukluğun tedavisinde etkili olduğu tespit edilen psikoterapiler arasında aile odaklı terapi, psiko-eğitim, bilişsel davranışçı terapi, kişilerarası terapi ve sosyal ritim terapisi bulunur. Aile odaklı terapi, aile üyelerinin hastalık ve sevdiklerine uygun desteğin (psiko-eğitim) nasıl sağlanacağı konusunda eğitimini içerir. Bu müdahale aynı zamanda iletişim geliştirme eğitimini ve aile üyeleri için problem çözme becerileri eğitimini de içerir. Psiko-eğitim, bipolar bozukluğu olan kişiye ve aile üyelerine, tam gelişmiş depresif ve manik belirtilerin yanı sıra uyarı işaretlerini (örneğin, üzgün hissetme, uyku düzeninde veya iştahta değişiklik, genel hoşnutsuzluk, ruh hali değişikliği) öğretmeyi içerir. Bilişsel davranışçı terapide, klinisyen, bipolar bozukluğu olan kişinin, işlevsel ilişkilerini ve benlik saygısını bozabilecek olumsuz düşünce ve diğer işlevsiz inanç sistemlerini tanımlamasına, sorgulamasına ve azaltmasına yardımcı olmak için çalışır. Kişilerarası terapinin amacı, bipolar bozukluk hastalarının başkalarıyla ilişkilerinde yaşayabilecekleri sorunları belirleme ve yönetme eğilimindedir. Sosyal ritim terapisi, genellikle bu bozuklukla ilişkili uyku bozukluklarını önlemek veya hafifletmek amacıyla uyku-uyanıklık döngülerinin istikrarını teşvik eder.

Hamilelik ve doğum sonrası dönemde bipolar bozukluk nasıl tedavi edilir?

Bipolar bozukluğu olan hamile veya doğum sonrası bireyleri tedavi ederken, sağlık uzmanları, bu bozukluğu tedavi etmek için kullanılan ilaçların hastaya, gelişmekte olan fetüs veya emzirmeye karşı oluşturabileceği riskleri en aza indirirken, kişinin istikrarlı ruh halini ve davranışını koruma ihtiyacını dengelemeye büyük özen gösterir. Bipolar bozukluğu tedavi eden birçok ilaç hamilelikte ve emzirme döneminde fetüs için risk taşıyabilirken, uygulanan ilaç miktarının dikkatli bir şekilde izlenmesi, fetüsün veya bebeğin ve annenin sağlığının korunmasına yönelik uzun bir yol kat edebilir. Fetüsün veya bebeğin duygusal olarak sağlıklı bir anne tarafından sağlanan rahmin içinde veya dışında daha sağlıklı bir ortamda büyüme şansını en üst düzeye çıkarırken, fetüsün veya bebeğin bu tür risklerden korunmasını amaçlar.

Bipolar bozukluğun zaman içindeki komplikasyonları ve prognozu/etkileri nelerdir?

Bipolar bozukluğun prognozu, bu bozukluğu olan bireylerin, zamanının %60’ı kadarını bir tür duygu-durum sorunu (depresyon, mani veya hipomani gibi) epizodlarıyla yaşaması gerektiğini gösterse de, bu epizodlar aşağıdaki kombinasyonlarla iyi yönetilebilir.

Psikoterapi ve ilaç tedavisi

Klinik araştırmalar, karışık bir semptom düzenine sahip kişilerin tedavi ile stabilize edilmesinin daha zor olabileceğini ve karışık atakları olmayanlara göre daha sorunlu bir seyir izleyebileceğini göstermektedir. Diğer akıl hastalıkları ile yanlış tanı konan ve bu nedenle bipolar bozukluk tedavisini geciktiren bireyler, daha uzun ve daha zor bir hastalık süresi için risk altındadır.

Bipolar bozukluğun özellikle tedavi edilmezse bir takım potansiyel komplikasyonları vardır. Bu hastalık, alkol veya tütün gibi yasal maddeler, amfetamin ve dekstroamfetamin (Adderall) veya hidrokodon/asetaminofen (Vicodin) gibi reçeteli ilaçlar veya eroin ve kokain gibi yasadışı uyuşturucular olsun, kötü madde kullanımı ve bağımlılığı gibi diğer akıl sağlığı sorunları ile birleşebilir. Bipolar bozukluk hastaları, düşünme (bilişsel) sorunları yaşama eğilimindedir ve psikiyatrik olarak tekrar tekrar hastaneye kaldırılanlar, yaşamları boyunca daha fazla sorun yaşarlar. Bipolar bozukluğu olan kişilerde intihar etme riski genel nüfusa göre 60 kat daha fazladır. Bu, kısmen, bu bozukluğu olan bazı kişilerin, yıllarca depresif ve manik semptomlara katlanmaları, bu hastalık durumları sırasındaki eylemlerinin sonuçları ve ayrıca potansiyel olarak artan enerji ve duyu için özlem duymaları nedeniyle deneyimledikleri kronik duygusal acıdan kaynaklanabilir.

Diğer duygudurum bozuklukları olan kişilerde olduğu gibi, bipolar bozukluğu olanlar, ruhsal hastalığı olmayan kişilere göre tıbbi bir hastalık geliştirme ve daha fazla sayıda tıbbi hastalığa sahip olma riski altındadır.

Bipolar bozukluğu önlemek mümkün mü?

Bipolar bozukluğun teşhisini takiben semptomların önlenmesi hakkında çok daha fazla şey biliniyor gibi görünse de, hastalığın gelişimini tamamen azaltmanın yolları hakkında ortaya çıkan araştırmalar vardır. Örneğin, bipolar bozukluktan önce daha belirgin semptomları olan ve bipolar akrabaları olan çocuklara aile odaklı terapi sağlandığında, yetişkinlerde tam gelişmiş bozukluğu geliştirme olasılıkları daha düşük olabilir.

Bu sayfada yer alan bilgiler teşhis ve tedavi amaçlı değildir.
Sayfa içerik ve yazılarımız DMCA tarafından koruma altına alınmıştır.

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

Çok Okunanlar
Menü